Sem is een 5-jarig, gevoelig mannetje. Hij kan, als hij ontspannen is, heel goed verwoorden hoe hij zich voelt en waarom. Dat lukt die echter niet als zijn emmer vol zit. Zoals die keer dat hij gevallen was op school. “Ik voelde toen een verdrietige schrok”, vertelde hij mij later. Een heleboel kinderen wilden hem helpen. “En toen werd ik opeens heel boos!”, verklaarde hij, terwijl de woede opnieuw op zijn gezicht te zien was. De kinderen schrokken daarvan en de juf vroeg hem geïrriteerd waarom hij zo boos reageerde op de goedbedoelde hulp. Het lukte Sem niet om daar antwoord op te geven. Hij begreep het zelf namelijk ook niet. En omdat hij er geen verklaring voor had, bleef hij er maar aan denken. Hoe meer hij eraan dacht, hoe bozer hij werd en des te voller zijn hoofd raakte. Wat doe je dan?
Een ingewikkelde emotie zoals boosheid geeft HSK vaak een vol hoofd met veel gedachten. En als het niet lukt om te begrijpen waarom je je zo voelt, dan versterkt dat de boosheid en het volle hoofd. Je kan dit echter eenvoudig doorbreken door in de eerste plaats het gevoel te erkennen. “Ja, je werd opeens heel boos, hé”, zei ik tegen Sem. “En Verdrietig en Geschrokken waren er ook al. Dat is veel.” Sem ontspande zienderoog. Nadat we deze drie emoties nog wat extra aandacht hadden gegeven, heb ik hem uitgelegd waar zijn reactie waarschijnlijk vandaan kwam. Dit herkende hij en dat gaf nog meer ontspanning. Immers, als je begrijpt waar je eigen ‘vreemde’ reactie vandaan komt, dan veroordeel je jezelf hier niet meer om. Bovendien helpt het begrijpen een hoog gevoelig kind ook om het makkelijker te verwerken.
Voorbij BOOSheid kijken
Het is niet alleen waardevol voor Sem zelf om zijn reactie te begrijpen, maar ook voor de volwassenen om hem heen. Met meer inzicht had de juf voorbij de boze reactie van Sem kunnen kijken. Ze had begrepen dat het op dat moment allemaal een beetje te veel was voor Sem. Dat er achter zijn boosheid waarschijnlijk andere intense emoties schuilgingen (verdriet, schrik en zelfs een beetje schaamte). En dat als je op zo’n moment dan ook nog eens in het middelpunt van de belangstelling staat, dat dat overweldigend is. Ze had dan geweten wat tegen Sem en de andere kinderen te zeggen en hem even de tijd en ruimte gegeven om rustig bij te komen.
Inzicht = win-win
Voor de juf had deze kennis ook een groot verschil gemaakt. Immers; als je niet begrijpt hoe het komt dat een kind boos doet, dan brengt dat spanning met zich mee. Je weet per slot van rekening niet goed wat je moet doen en kan je daardoor onmachtig (en gefrustreerd) voelen. Voorbij het boze gedrag van een kind kijken, begrijpen wat de onderliggende oorzaak is en wat het kind nodig heeft, geeft met andere woorden ook volwassenen veel meer ontspanning! Meer inzicht in boosheid (en hoog sensitiviteit) is dus een win-win!
Wil jij ook makkelijker de vertaalslag kunnen maken van boos gedrag naar de onderliggende redenen? Kom dan naar de Verdiepingsdag over GEZOND BOOS zijn op vrijdag 23 mei. Deze dag is voor ouders & professionals, zoals leerkrachten, pedagogisch medewerkers, coaches en een ieder die met kinderen te maken heeft! En voor iedereen die het zelf ook lastig vindt om boos te zijn!