In de eerste weken van het schooljaar doorloopt elke klas een proces van groepsvorming, waarbij de groepsdynamiek onrustig is. In deze periode tasten kinderen af wie waar staat, waar de grenzen liggen en wat er van hen verwacht wordt. Dit proces is voor hooggevoelige kinderen extra pittig, omdat ze dit heel bewust en intens ervaren. Dat heeft alles te maken met hun hoog sensitieve brein, dat van nature afgestemd is op de sociale groep en alles wat zich hierin afspeelt. Voelen ze hierin disharmonie, dan geeft ze dat meer spanning.
De fasen van groepsvorming en de impact op HSK
In onderstaand overzicht lees je meer over de verschillende fases van groepsvorming (Tuckman, 1965) en hoe het HSK beïnvloedt.
- Forming – de vormingsfase
- Het schooljaar begint, de kinderen leren elkaar (opnieuw) kennen.
- Er is vaak onzekerheid over wie bij wie hoort, wat de regels zijn, hoe de nieuwe leerkracht is etc.
- Kinderen zoeken naar veiligheid en duidelijkheid en doen dat op hun eigen manier.
- HSK voelen deze spanning sterk aan en kunnen zelf extra alert en gespannen zijn in deze fase.
- Storming – de stormfase
- De rollen worden verdeeld: wie is populair, wie leidt, wie volgt.
- Er kunnen conflicten ontstaan, kinderen gaan grenzen verkennen.
- Voor HSK kan dit een lastige fase zijn: ze willen harmonie en kunnen de onderlinge botsingen intens beleven.
- Norming – de normeringsfase
- Er ontstaat meer rust: afspraken en gedragsregels in de groep worden nu duidelijker.
- Kinderen weten beter wat er van hen verwacht wordt.
- HSK voelen zich veiliger en kunnen zich meer ontspannen, al zijn ze vaak nog alert op verstoringen.
- Performing – de samenwerkingsfase
- De groep functioneert goed, er is vertrouwen en samenwerking.
- Er is nu meer ruimte voor de kinderen om te leren en zich sociaal te ontwikkelen.
- HSK kunnen in deze ontspannen sfeer hun kwaliteiten meer tonen en inzetten, zoals hun grote empathie, creativiteit, verbinding etc (zie hier voor meer HS kwaliteiten).
- Adjourning – de afsluitfase (einde schooljaar)
- De groep valt uit elkaar of verandert.
- Voor HSK kan het afscheid nemen zwaar vallen, omdat ze van nature een diepe verbinding aangaan met hun leerkrachten, de andere kinderen uit de klas en de school, het klasgebouw etc.
Praktische tips voor de eerste weken
Het duurt meestal 1 tot 2 maanden voordat een groep in de rustigere Performing-fase komt. HSK ervaren in deze periode vaak meer spanning en disharmonie. Deze tips helpen je kind ontspannen en zelfverzekerd te laten starten:
📌 Tips voor ouders
- Benoem de verandering – Leg uit dat de klas aan het wennen is, dat iedereen naar zijn plekje in de groep zoekt en dat dat tijd kost. Dit geeft (h)erkenning en rust. En zo weet je kind dat hij niet de enige is die moeten acclimatiseren.
- Creëer ankers – Houd vaste routines thuis, zodat er een stabiele basis is.
- Erken alle gevoelens – Als je kind moe, prikkelbaar, boos of verdrietig thuiskomt, maak dan ruimte voor deze emoties en geef ze wat aandacht. Vraag liever niet “Hoe was het?”. Deze vraag is te groot en nodigt niet uit om over emoties te vertellen. Vraag bijvoorbeeld “Welke gevoelens heb je vandaag gevoeld? Was Blij er nog? En boos? Of verdrietig? En welke gevoelens heb je bij andere kinderen gezien? Je kan hiervoor de emotiekaarten.
- Bouw voldoende rustmomenten in – Zorg voor extra ontprikkeltijd na school. Ga lekker de natuur in, wees creatief bezig, luister naar fijne muziek, geef je kind een voetenbadje met een paar druppeltjes lavendelolie etc.
📌 Tips voor leerkrachten
- Creëer veilige observatieplekken – Bied een HSK de mogelijkheid om even op afstand te observeren voordat ze actief meedoen. Bijvoorbeeld een rustige plek aan de zijkant van het lokaal of een taak waarbij ze betrokken zijn zonder directe groepsdruk.
- Benoem regelmatig de groepssituaties – Leg een HSK uit wat er gebeurt en waarom, zoals: “Sommige kinderen testen elkaar uit om te zien wat mag. Dat hoort bij het wennen aan een groep. Ik houd het in de gaten.” Zo voelen HSK zich begrepen en is het duidelijk waar de verantwoordelijkheden liggen.
- Plan korte check-ins – Vraag een HSK regelmatig één-op-één hoe hij zich voelt en hoe hij de groep ervaart, zodat hij zijn gevoelens kan uiten voordat hij overprikkeld raakt.
- Bied rustmomenten in de klas – Laat een HSK even tot rust komen als de groep druk is, bijvoorbeeld met individuele opdracht of een stiltehoekje.
✨ Een stap verder
Door te begrijpen hoe een HSK zich voelt en praktische tips zoals deze toe te passen, leg je een goede basis voor het nieuwe schooljaar. Wil je nog een stap verder en leren hoe je HSK begeleidt bij groepsdynamieken, over- en onderprikkeling, onzekerheid en het inzetten van hun sterke kwaliteiten, zowel thuis als op school? In de 5-daagse Training HSK Coach, die 26 september start – vlak na de start van het schooljaar – krijg je precies die inzichten en praktische handvatten. En nog veel meer!
👉 Klik hier voor meer informatie en hier voor aanmelding. Je bent van harte welkom!